|
Recensies
Vriend en Vijand
De oorlogsdagboeken van Koos van Schaïk
| CategorieUitgeverSchrijver(s) |
RomansBanier, Uitgeverij DeSchaik, Koos van |
| Uitvoering: |
Ingebonden |
| Taal: |
Nederlands |
| Pagina's: |
293 |
| ISBN: |
90 336 0570 8 |
| Moeilijkheidsgraad: |
|
| Waardering: |
 |
|
Het is niets bijzonders om de Engelse medische eenheid te helpen in een sfeer van overwinning. Het is veel moeilijker om een Rode-Kruisvlag hoog te houden boven de gewonde vijand, tegenover tegenwerking en minachting.
Citaat uit de oorlogsdagboeken van Koos van Schaïk. Het is de eerste maal dat een dagboek van een Rode-Kruisverpleegster uit de Tweede Wereldoorlog gepubliceerd wordt. Het is een boeiend boek geworden. Het geeft een kijk op de andere kant van de oorlog. Meestentijds bezien we de oorlog vanuit de kant van de bezetter of van de geallieerden. Uitgeverij de Banier heeft een waardevol boek aan haar uitgaven toegevoegd.
Van Schaïk bevindt zich in Luik als op 10 mei 1940 de oorlog uitbreekt. Ze wil terugkeren naar haar geboortedorp, in de Limburgse buurtschap Heer, maar deze weg is niet meer toegankelijk. Ze moet in België blijven. Hoe graag ze ook naar ouderlijke woning zou willen terugkeren.
Dagenlang bivakkeert ze bij een Belgisch gezin in een oude boerderij, waar ze verschrikkelijke momenten meemaakt. Omdat België bij de Eerste Wereldoorlog betrokken is geweest, is in dat land de angst voor de overheerser ook veel groter. Menigmaal worden burgers door vliegtuigen belaagd.
Pas vier dagen na het vertrek uit Luik komt Van Schaïk thuis. In een Jezuïetenklooster krijgt ze de taak tot het verzorgen van krijgsgevangenen die hier zijn ondergebracht. Hier loopt ze echter een gevaarlijke tuberculosebesmetting op. De ziekte gaat wegen als ze aan het eind van het eerste oorlogsjaar Frankrijk op zoek is naar sporen van haar Stina Hülphers, haar vriendin. Deze vriendin was een Zweedse nicht van de predikant bij wie ze in Luik naar de kerk ging. Tijdens haar vlucht voor de oprukkende Duitsers reed een wagen op een mijn. De 19-jarige Stina raakte zwaargewond. Ze werd afgevoerd en is spoorloos verdwenen.... In Noord-Frankrijk onderzoekt ze de omgeving waar haar vriendin het laatst is gezien. De zoektocht komt na veertien dagen tot een abrupt einde als de verpleegster zelf in het ziekenhuis belandt.
Het boek biedt geen uitsluitsel over wat er van Stina Hülphers geworden is. Is het spoor ooit teruggevonden? Het bijschrift op blz. 82 van het boek duidt aan dat de overlijdensdatum onbekend bleef. Op verzoek van haar vader heeft van Schaik van dag tot dag haar oorlogsbelevenissen bijgehouden. “Als je het zelf niet meer kunt vertellen, kan een ander nagaan waar je was.” Tijdens de herstelperiode werkt ze deze aantekeningen uit. Het gedetailleerde reisverslag vormt het eerste deel van het nu verschenen boek.
Het 2e deel speelt zich af in 1944. Dit deel gaat over de spanning tussen neutraliteit en partijdigheid. Want gewonden helpen die aan de kant van de vijand staat, wekt minachting op. Ze houden zich aan de grondslag van hun organisatie, zoals vastgelegd in de Conventie van Genève: zieke en gewonde soldaten moeten geholpen worden, ongeacht hun nationaliteit. Hun collega’s plaatsen hen daarom in een kwaad daglicht. De geallieerden onderzoeken zelfs of de beide verpleegsters niet aan de kant van de Duitsers staan, maar ze krijgen overal lof voor hun werk. Koos werkt in die tijd in Sint Oedenrode onder bejaarde en gehandicapte evacués uit Scheveningen en Zeeland. Op 17 september is ze getuige van de geallieerde luchtlanding tijdens Operatie Market Garden.
Na de bevrijding assisteert Van Schaïk in een krijgsgevangenkamp in België. Ze vindt vrienden onder mensen die vanwege de oorlog haar vijanden zouden moeten zijn. Vervolgens helpt Koos bij de opvang van evacués uit de Betuwe en van uit Duitsland terugkerende dwangarbeiders. Als ze voor de Verenigde Naties in Duitsland werkt, ontmoet ze een ingenieur uit Belgrado. Na hun huwelijk emigreren ze naar de Verenigde Staten.
Van Schaïks dagboeken uit 1940, 1941 en 1944 zijn nu gebundeld en verschijnen voor het eerst in druk. Dr. M. van Selm redigeerde het boek. In Salt Lake City interviewde ze de inmiddels 87-jarige oud-verpleegster.
De Dagboeken bieden een boeiend relaas over de ervaringen van Rode-Kruismedewerkers of in het algemeen de medici tijdens belangrijke momenten in de Tweede Wereldoorlog. Neem en Lees! |
|
|
